Idman.biz
Futbol üzrə Azərbaycan Kuboku üç onillik ərzində yarıboş tribunalar önündə keçirilən ilk oyunlardan ölkənin ən gözlənilməz turniri statusuna qədər yol keçib və bu müddətdə kubokun 10 fərqli sahibini müəyyənləşdirib. 1992-ci ildə başlayan yarışın tarixi milli idmanın inkişafının əksinə çevrilib. Burada bölgə klubları paytaxt nəhəngləri ilə bərabər səviyyədə rəqabət aparıblar.
İdman.Biz xatırladır ki, turnirin ilk qalibi 1992-ci ildə Bakının "İnşaatçı" futbol klubu olub. Komanda əlavə vaxtda Mingəçevirin "Kür" klubuna 2:1 hesabı ilə qalib gəlib. Artıq növbəti mövsümdə Ağdamın "Qarabağ" futbol klubu ilk kubok titulunu qazanıb. Əfsanəvi Müşfiq Hüseynov 97-ci dəqiqədə Sabirabadın "İnşaatçı" klubunun qapısına yeganə qolu vurub.
90-cı illər dövrü Gəncənin "Kəpəz" futbol klubunun dominantlığı ilə keçib. "İmperator" ləqəbini alan Mehman Allahverdiyevin rəhbərliyi altında komanda dörd finalın dördünü də qazanıb. Gəncəlilər həlledici oyunlarda iki dəfə "Qarabağ"a qalib gəliblər (1998, 2000), həmçinin Lənkəranın "Xəzər" (1994) və Bakının "Xəzri" (1997) klublarını məğlub ediblər. Paralel olaraq mövqelərini "Neftçi" də möhkəmləndirib və kubokun altıqat qalibi olub. 1999-cu ilin finalı xüsusilə dramatik alınıb. Həmin vaxt bakılılar Cahangir Həsənzadənin seyvi sayəsində "Şəmkir"ə penaltilər seriyasında qalib gəliblər.
2000-ci illərdə qaliblərin coğrafiyası "Xəzər-Lənkəran"ın "qızıl dövrü" və "Bakı" FK-nın uğurları hesabına genişlənib. Lənkəranlılar Ağasəlim Mircavadovun rəhbərliyi altında 2007 və 2008-ci illərdə ardıcıl iki dəfə kuboku qazanıblar. Lakin müasir dövr Qurban Qurbanovun adı ilə qırılmaz şəkildə bağlıdır. Onun "Qarabağ"ı kubokdakı qələbələrin sayını səkkizə çatdıraraq mütləq rekord müəyyənləşdirib. Ağdamlılar 2015–2017-ci illərdə ardıcıl üç dəfə rəqibləri üçün əlçatmaz olublar, o cümlədən "Neftçi" üzərində prinsipial qələbələr qazanıblar.
Son illər intriqanın qayıtması ilə yadda qalıb: "Qəbələ" və "Keşlə" (indiki "Şamaxı") liderlərin hegemonluğunu qıraraq iki dəfə kuboku başları üzərinə qaldırıblar. 2025-ci ilin finalı əsl sensasiya olub. Həmin oyunda "Sabah" əlavə vaxtlı triller görüşündə 120-ci dəqiqədə Mutallimovun həlledici qolu sayəsində "Qarabağ"dan qələbəni alıb (3:2).
Turnirin ən yeni tarixi 2025/26 mövsümündə "Sabah" və "Zirə" qarşıdurması ilə davam edib. Final "Palms Sport Arena" stadionunda bu gün saat 20:00-da keçiriləcək.
Xatırladaq ki, turnirin bütün tarixi ərzində böyükhesablı 300-dən çox oyun qeydə alınıb. Məhsuldarlıq rekordu (14:0) iki dəfə müəyyənləşdirilib: 1997-ci ildə Azərbaycanın 18 yaşadək futbolçulardan ibarət yığması və 2004-cü ildə "Şəfa" klubu tərəfindən. Ən titullu baş məşqçi altı kubokla Qurban Qurbanov olaraq qalır, ikinci yerdə isə Mehman Allahverdiyevdir (dörd qələbə).
Eldar Canaşvili
