Idman.biz
1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi Mixail Qorbaçovun əmri ilə 26.000 nəfərlik ordu Bakıya və ölkənin bir neçə rayonuna daxil oldu. Bu amansız hərbi əməliyyat nəticəsində 131 nəfər həlak oldu, 744 nəfər yaralandı. Bu gün Azərbaycan tarixində əbədi olaraq Qara Yanvar kimi qalacaq - xalqın yaddaşında dərin bir iz buraxan bir faciə olaraq.
Həmin hadisələrin şahidlərindən biri İdman.Biz-in fotoqrafı İslam Atakişiyevdir. O xatırlayır ki, hər şey 19 yanvarda milli televiziya stansiyasının enerji blokunun partladılması - fövqəladə vəziyyət elan edilməsi və şəhərə qoşunların yeridilməsi barədə ictimaiyyəti hər hansı bir məlumatdan məhrum etmək üçün hazırlanmış qəsdən edilən bir hərəkətlə başladı.
"Elektrik bloku partladılanda mən mitinqlərin keçirildiyi, şəkil çəkdirdiyim indiki prezident administrasiyasının binasının yaxınlığında idim. 20 yanvar gecəsi yatmağa getdik, amma bütün gecə vertolyotların və təyyarələrin uçduğunu eşitdik. Hələ onda dəhşətli nəyinsə olacağı hiss olunurdu. Səhər qonşularımızdan baş verənlər barədə xəbər tutduq və mən dərhal "Baksovet" (indiki "İçərişəhər") metro stansiyasının ərazisinə getdim ki, bunu öz gözlərimlə görüm", - İslam Atakişiyev yada salır.
Şəhər mərkəzinə çatan Atakişiyev bir gün əvvəl paytaxtda xaos törədən yaraqlıların artıq orada olmadığını - onların yerində çox gənc əsgərlərin dayandığını görüb. Onun sözlərinə görə, küçələr sözün əsl mənasında qanla yuyulmuşdu və insanlar şok və çaşqınlıq içində idilər.
"20 Yanvar qurbanlarını dəfn edəndə o qədər çox insan toplaşmışdı ki, sanki bütün Bakı gəlmişdi. İnsanlar ağlayır və kədərlənirdilər... Yadımdadır, böyük bir mələfəni açıb partiya biletlərini oraya atmağa başladılar...
Vəhşicəsinə qətlə yetirilən insanlardan birində yaxın dostum Telmanı tanıdım... O qədər ağladım ki, dayana bilmədim. O, polis idi. Cəmi üç gün əvvəl onu avtobus dayanacağında görmüşdüm - səssizcə, düşüncəli oturmuşdu. Və sonra bu... Səhv etmirəmsə, o, telefon kabinəsində öldürülmüşdü", - Atakişiyev xatırlayır.
İslam Atakişiyev həmçinin Salyan kazarmalarının yaxınlığındakı atışmaları və tankların üzərindən keçdikdən sonra əzilmiş qarmonlara bənzəyən maşınları xatırlayır. O, bütün bunları kamerası ilə lentə alıb.
"Atəşə tutulmuş binalar qırılmış pəncərələr... Hər tərəfə, ağına-bozuna baxmadan atəş açmışdılar. Və hətta indi də, bəzi binalarda o dəhşətli günlərin izlərini hələ də görmək mümkündür", - fotoqraf ürək ağrısı ilə bildirir.
Baş verənləri çəkməyin qorxulu olub-olmadığını soruşulduqda, o, "Xeyr. Düşünürdüm ki, ölsəm də öləcəyəm. Neyləmək olardı? Hamımız o vaxtlar belə idik" deyə cavab verir.
Fotoqrafın sözlərinə görə, bu hadisələrdən sonra o, uzun müddət özünə gələ bilməyib: "Dəhşətli bir ikrah və nifrət hissi keçirdim. Bundan qurtulmaq çox çətin idi - o günləri hər xatırladığım zaman bu hisslər geri qayıdırdı".
Leyla Eminova
