Idman.biz
Azər Həsənsoy - Azərbaycanda döyüş sənətlərinin formalaşmasının başlanğıcında dayanan şəxslərdən biridir. Onun arxasında bir neçə federasiyanın yaradılması və milli idmanın inkişafı istiqamətində 30 ildən artıq fəaliyyət var. 65 yaşında o, hələ də Azərbaycan Uşu Federasiyasına rəhbərlik edir və hadisələrin mərkəzində qalır.
İdman.Biz-ə müsahibəsində yerli idman hərəkatının veteranı kunq-fu nümayəndələri ilə yaranmış münaqişəyə aydınlıq gətirib və İtaliyada qazanılan kütləvi qələbələrin niyə böyük idmanla əlaqəsi olmadığını izah edib.
- Siz ölkədə bir neçə idman növünü inkişaf etdirmisiniz. Konkret olaraq hansı federasiyalar sizin iştirakınızla yaradılıb?
- İlk olaraq 1992-ci ildə Şərq döyüş sənətləri federasiyasını qeydiyyatdan keçirmişəm. Daha sonra 1994-cü ildə Uşu Federasiyasını yaratdım, 1995-ci ildə kikboksinq federasiyasını təsis etdim, bir il sonra isə muay-tay federasiyası yaradıldı və sonradan kikboksinq federasiyasının tərkibinə daxil oldu.
- Azərbaycan Kunq-Fu Federasiyasının vitse-prezidenti Babək Əliyev yaxın vaxtlarda sizi birləşmək istəməməkdə ittiham edib. Siz niyə birləşmənin əleyhinəsiniz?
- Bunun mənası nədir? Biz bunu hansı səbəblərə görə etməliyik? Onlar özlərinin daha sürətli inkişaf etdiyini deyirlər, amma mənə maraqlıdır ki, bu inkişaf nədən ibarətdir. Hər il eyni yerə gedib, şübhəli bir turnirdə qalib gəlmək və özünü "dünya çempionu" adlandırmaqdanmı?
Problem ondadır ki, dünyada kunq-fu üzrə vahid beynəlxalq federasiya yoxdur. İdman qurumlarından çox səhmdar cəmiyyətlərini xatırladan onlarla təşkilat var. Azərbaycan Kunq-Fu Federasiyası da məhz belə qurumlardan biri ilə işləyir. Həmin təşkilat hər il İtaliyanın Peruca şəhərində turnir keçirir və bunu "dünya çempionatı" adlandırır. Bizim böyüklərdən ibarət idmançılar da ora gedib ard-arda qələbələr qazanırlar. Mən niyə belə federasiya və belə "çempionlar"la birləşməliyəm?
- Siz bu titulları qeyri-rəsmi hesab edirsiniz?
- Özünüz qərar verin. Otuz il ərzində bizdə cəmi bir real dünya çempionu olub – 1999-cu ildə Honkonqda "qızıl" qazanan Canpolad Budaqov. Biz Beynəlxalq Uşu Federasiyasının himayəsi altında keçirilən rəsmi dünya çempionatlarında çıxış edirik. Bu quruma 162 ölkə daxildir. Federasiyaya Çin Xalq Respublikasının Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Baş İdarəsinin rəhbəri Qao Çjidan rəhbərlik edir.
Kunq-fuda isə vahid federasiya yoxdur və onların bütün turnirləri qeyri-rəsmi xarakter daşıyır. Orada dopinq nəzarəti yoxdur, hətta tibbi arayış belə tələb olunmur. Belə yarışları necə "dünya çempionatı" adlandırmaq olar? Məhz belə nəzarətsiz mühitdə onların döyüşçüləri asanlıqla qalib gəlirlər. Mən onlara kompromis də təklif etmişdim: qoy öz strukturlarında klub yaratsınlar və öz məşqçiləri ilə bizim rəsmi çempionatlarda çıxış etsinlər. Amma bundan imtina etdilər.
- Sadə insanlar üçün bunlar fərqli idman növləridir. Əslində necədir?
- Əslində bu, eyni şeydir. Qərbdə "kunq-fu" sözü Brüs Li sayəsində məşhurlaşıb. Əslində kunq-fu uşunun yalnız bir texnikasıdır, sözün özü isə "əmək", "iş" kimi tərcümə olunur. Brüs Lidə məşqlərdə nə etdiyini soruşanda o, "işləyirəm" – yəni "kunq-fu edirəm" deyirdi. Çinlilər isə bu brend üzərində nəzarəti saxlamaq üçün hər iki termini təbliğ edirlər.
- Babək Əliyev iddia edir ki, Canpolad Budaqova qalib gəlmiş italiyalı ustaya o qalib gəlib. Bu barədə məlumatınız varmı?
- Mən onun kimi və harada məğlub etdiyini bilmirəm. Amma Babək dəqiq olaraq bizim iştirak etdiyimiz yarışlarda heç vaxt çıxış etməyib.
