Idman.biz
Azərbaycan üçün Türkiyə milli komandasının 2026-cı il dünya çempionatına çıxması, məlum olduğu kimi, yad uğur kimi qəbul edilmir. İki ölkə arasındakı qardaşlıq münasibətləri çoxdan siyasət və diplomatiya çərçivəsini aşıb və buna görə də Türkiyə millisinin 24 ildən sonra mundiala qayıdışı qarşıdakı DÇ-2026-da dəstəkləyəcək komanda axtaran azərbaycanlı azarkeşlərdə də xüsusi emosiyalar yaradır.
İdman.Biz xəbər verir ki, pley-offun finalında Kosovo milli komandası üzərində 1:0 hesablı qələbə Türkiyəyə tarixində cəmi üçüncü dəfə mundialın final mərhələsinə vəsiqə qazandırıb. Bundan əvvəl türklər yalnız 1954 və 2002-ci illərdə dünya çempionatlarında iştirak ediblər.
Hazırkı vəsiqə dərhal böyük xalq bayramına çevrilib. Final fitindən sonra Türkiyə şəhərlərinin küçələrini bayraqlı azarkeşlər doldurub, hər yerdə avtomobillər siqnal verib, bayram ab-havası isə qısa müddətdə ölkə sərhədlərini də aşıb. Komandanın uzun fasilədən sonra planetin ən böyük futbol turnirinə qayıdışı kütləvi şəkildə qeyd olunub, hətta Berlin şəhərində yaşayan türk diasporu da möhtəşəm bayram təşkil edib.
Bu fonda Türkiyənin dünya çempionatlarındakı çıxış tarixinin əvvəllər də qeyri-adi şəkildə formalaşdığını xatırlamaq maraqlıdır. 1954-cü il mundialına ilk vəsiqə seçmə mərhələnin ən qəribə ssenarilərindən biri ilə qazanılıb. Həmin seçmə qrupda türklər yalnız İspaniya milli komandası ilə qarşılaşıblar. Əvvəlcə qrupda Cənubi Koreya milli komandası da yer alırdı, lakin sonradan FIFA onu Asiya zonasına keçirib və nəticədə qrupda iki komanda qalıb.
Bununla da qəribəliklər bitməyib. Madriddə keçirilən ilk oyun Türkiyənin 1:4 hesablı məğlubiyyəti ilə başa çatıb, İstanbulda isə meydan sahibləri 1:0 qalib gələrək revanş alıblar.
Həmin dövrdə səfər qolu qaydası olmadığından Roma şəhərində neytral meydanda əlavə oyun təyin edilib və bu qarşılaşma əlavə vaxtdan sonra 2:2 hesabı ilə yekunlaşıb. O illərdə penaltilər seriyası da mövcud deyildi, buna görə qalib püşkatma ilə müəyyənləşdirilib. Türkiyənin adını stadion əməkdaşının oğlu, 14 yaşlı Luisi Franko Cemma çəkib və məhz bu yolla komanda tarixində ilk dəfə dünya çempionatına vəsiqə qazanıb.
İsveçrədə keçirilən turnirin özündə də Türkiyə üçün paradokslar davam edib. Qrupda onun rəqibləri Macarıstan milli komandası, Almaniya milli komandası və Cənubi Koreya olub. Maraqlıdır ki, türklər almanlarla iki dəfə oynasalar da, sonradan Almaniya ilə birlikdə finala yüksələn macarlarla ümumiyyətlə qarşılaşmayıblar.
1954-cü il dünya çempionatı qeyri-adi reqlamentlə keçirilib: hər qrupda iki səpələnmiş və iki səpələnməmiş komanda olub və onlar dairəvi sistemlə deyil, yalnız digər səbətdən olan rəqiblərlə qarşılaşıblar. Buna görə Türkiyə səpələnmiş komanda kimi Macarıstanla deyil, səpələnməmiş Cənubi Koreya və Almaniya ilə oynayıb.
Almaniya ilə ilk oyun 1:4 hesablı məğlubiyyətlə başa çatıb, daha sonra Türkiyə Cənubi Koreyanı 7:0 hesabı ilə darmadağın edib, lakin qrupdan çıxış uğrunda əlavə oyunda yenidən Almaniyaya uduzub – bu dəfə 2:7. Beləliklə, demək olar ki, unikal vəziyyət yaranıb: türklər eyni qrupda iki gələcək finalçı ilə yer alsalar da, onlardan biri ilə ümumiyyətlə oynamayıblar.
Türkiyənin mundialdakı ikinci çıxışı isə əsl futbol nağılına çevrilib. 2002-ci il dünya çempionatında Şenol Günəşin komandası yarımfinala qədər irəliləyib və sonda bürünc medal qazanıb ki, bu da hələ də milli komandanın tarixində ən yaxşı nəticədir. Məhz həmin turnirdə dünya çempionatlarının ən məşhur rekordlarından biri qeydə alınıb: üçüncü yer uğrunda oyunda Hakan Şükür Cənubi Koreyaya qarşı artıq 10,8-ci saniyədə qol vurub və bu, turnir tarixinin ən sürətli qolu olaraq qalır.
Hazırda Türkiyə dünya çempionatına artıq tam fərqli statusda qayıdır. Yaşlı nəsil üçün bu, 2002-ci ilin emosiyalarını yenidən yaşamaq imkanıdırsa, gənc azarkeşlər üçün öz millisinin iştirak etdiyi ilk mundial olacaq. Və bəlkə də Türkiyənin dünya çempionatlarındakı əsas xüsusiyyəti məhz bundadır: o, ora nadir hallarda düşür, lakin demək olar ki, hər dəfə özündən sonra tarix qoyur.
