Idman.biz
Bu gün, oktyabrın 26-da Londonda "Qızıl top" mükafatının 70-ci təqdimetmə mərasimi keçiriləcək. İlk dəfə Britaniya paytaxtında təşkil olunacaq yubiley tədbirində əsas mükafat uğrunda mübarizənin favoriti "Bavariya" və İngiltərə millisinin hücumçusu Harri Keyn hesab olunur.
İdman.Biz xəbər verir ki, "France Football" jurnalının 1956-cı ildə təsis etdiyi mükafatın yubiley mərasimi xüsusi proqramla müşayiət olunacaq. Əsas mükafatlarla yanaşı, daha 11 nominasiya üzrə qaliblər də açıqlanacaq.
Mərasim nə vaxt və harada keçiriləcək?
Tədbir Londonun məşhur "Palladium" teatrında təşkil olunacaq. Mərasim Bakı vaxtı ilə saat 23:59-da başlayacaq. Lakin ilk nəticələr daha əvvəl açıqlanacaq: saat 20:00 radələrində kişi və qadın futbolçuların yekun sıralamasında 30–11-ci yerləri tutanların adları bəlli olacaq. Saat 22:00-dan 23:40-dək qonaqlar qırmızı xalçadan keçəcəklər. Mükafatlandırma mərasiminin isə gecə saat 02:00-dək davam edəcəyi gözlənilir.
Yubiley gecəsinin aparıcıları Fransanın sabiq futbolçusu Tyerri Anri və idman telejurnalisti Keyt Skott olacaq. UEFA-nın rəsmi siyahısına əsasən, mərasimin Azərbaycanda yayım hüququ "Quest Media"ya məxsusdur.
Tədbirin Londonda keçirilməsi simvolik məna daşıyır. Təşkilatçılar bununla "Qızıl top"un ilk sahibi olmuş ingiltərəli Stenli Metyusa ehtiramlarını bildirirlər.
Hansı mükafatlar təqdim olunacaq?
2026-cı il mərasiminin proqramına 13 mükafat daxildir. Kişilər və qadınlar arasında "Qızıl top"la yanaşı, aşağıdakı nominasiyalar üzrə də qaliblər müəyyənləşdiriləcək:
- Kopa mükafatı – ilin ən yaxşı gənc futbolçusu və futbolçusu üçün.
- Yaşin mükafatı – ən yaxşı kişi və qadın qapıçıya.
- Gerd Müller mükafatı – ən yaxşı kişi və qadın hücumçuya.
- Yohan Kroyff mükafatı – kişi və qadın futbolunda ilin ən yaxşı məşqçilərinə.
- İlin ən yaxşı klubu – kişi və qadın komandaları üzrə.
- Sokrat mükafatı – futbol sahəsində sosial, xeyriyyəçilik və ictimai əhəmiyyətli təşəbbüslərə görə.
Təşkilatçılığı "France Football" və 2024-cü ildən mükafatın keçirilməsində əməkdaşlıq edən UEFA həyata keçirir.
Əsas nominasiyalarda qalibləri beynəlxalq idman jurnalistlərindən ibarət münsiflər heyəti seçir. Kişilər üzrə 100, qadınlar üzrə isə 50 ekspert səsvermədə iştirak edir. Hər jurnalist 30 namizəd arasından ən yaxşı 10 futbolçunu seçir. Qiymətləndirmədə ilk növbədə fərdi göstəricilər, daha sonra komanda uğurları və meydanda ədalətli oyun prinsiplərinə riayət nəzərə alınır.
"Qızıl top"un favoriti kimdir?
Kişilər arasında əsas favorit "Bavariya"nın ingiltərəli hücumçusu Harri Keyn hesab olunur. Mərasim ərəfəsində açıqlanan bukmeker proqnozlarına görə, o, "Real Madrid"in fransalı hücumçusu Kilian Mbappe və "Barselona"nın ispaniyalı futbolçusu Lamin Yamalı qabaqlayır.
Statistika şirkəti "Opta"nın məlumatına görə, Keyn 2025/26 mövsümündə Münhen klubunun heyətində bütün turnirlərdə 51 oyunda 61 qol vurub. O, "Bavariya"nın Almaniya çempionu və ölkə kubokunun qalibi olmasına kömək edib. Hücumçu Bundesliqada 36 qolla bombardir olub. 2026-cı il dünya çempionatında isə İngiltərə millisinin heyətində altı qol vuraraq komandası ilə yarımfinala yüksəlib.
Mbappe "Real Madrid"in heyətində 44 oyunda 42 qol vurub. O, dünya çempionatında 10 qolla bombardir olub, həmçinin İspaniya çempionatı və Çempionlar Liqasının ən məhsuldar futbolçusu kimi fərqlənib.
Digər ciddi namizəd 19 yaşlı Lamin Yamaldır. İspaniyalı futbolçu "Barselona"nın heyətində 24 qol və 17 məhsuldar ötürmə ilə yadda qalıb, yayda isə İspaniya millisi ilə dünya çempionu olub. Mundialdakı qələbə onun mükafat uğrunda mübarizədə əsas üstünlüklərindən biri hesab edilir.
Maraqlıdır ki, proqnozlar üst-üstə düşmür. Bukmekerlər Keyni favorit saysalar da, süni intellektdən istifadə edən "Avisia" analitik şirkətinin modelində Yamalın qalib gəlmək ehtimalı 23 faiz göstərilib. Keyn 21, Mbappe və Rodri isə hərəyə 19 faizlə qiymətləndirilib.
Səkkizqat "Qızıl top" sahibi Lionel Messi də namizədlər sırasındadır. "İnter Mayami"də çıxış edən argentinalı futbolçu yayda millisi ilə dünya çempionatının finalına yüksəlib. Messi mükafatı qazansa, karyerasında doqquzuncu dəfə bu titula yiyələnərək öz rekordunu yeniləyəcək.
Ümumilikdə, kişi futbolçular arasında 30 namizəd var. Onların arasında Erlinq Haaland, Cud Bellingem, Vinisius Junior, Usman Dembele, Rodri və Maykl Olise də yer alır.
Qadınlar arasında isə əsas namizədlər sırasında "Lion"un futbolçusu Melşi Dümornay, "Barselona"dan Eva Payor, "Mançester Siti"dən Xadica Şou və iki dəfə "Qızıl top" qazanan Aleksia Putelyas göstərilir.
Xatırladaq ki, ötən il kişi futbolçular arasında mükafatı fransalı Usman Dembele, qadınlar arasında isə ispaniyalı Ayitana Bonmati qazanıb. Bonmati 2023–2025-ci illərdə ardıcıl üç dəfə bu mükafata layiq görülüb.
"Qızıl top"un 70 illik tarixi
Mükafatın tarixi 1956-cı ildən başlayır. İlk laureat ingiltərəli hücumçu Stenli Metyus olub. O, səsvermədə əfsanəvi Alfredo Di Stefanonu qabaqlayıb.
Əvvəlcə mükafat yalnız Avropalı futbolçular üçün nəzərdə tutulmuşdu. 1995-ci ildə qaydalar dəyişdirilərək Avropa klublarında çıxış edən istənilən ölkənin futbolçularına namizəd olmaq imkanı yaradıldı. Bu dəyişikliyin ardından mükafatı qazanan ilk oyunçu liberiyalı Corc Vea oldu. 2007-ci ildən isə coğrafi məhdudiyyətlər tamamilə aradan qaldırıldı.
2018-ci ildən etibarən qadın futbolçular arasında da ayrıca "Qızıl top" təqdim edilir. İlk qalib norveçli Ada Heqerberq olub.
70 illik tarixdə mükafat yalnız bir dəfə təqdim edilməyib. 2020-ci ildə COVID-19 pandemiyası səbəbindən səsvermə ləğv olunub.
"Qızıl top"u ən çox qazanan futbolçular
Mükafatın mütləq rekordçusu səkkiz dəfə qalib olmuş Lionel Messidir. Onun ən yaxın izləyicisi beş mükafat qazanan portuqaliyalı Kriştiano Ronaldodur.
2026-cı il mərasimi ərəfəsində ən çox "Qızıl top" qazanan futbolçuların ilk onluğu belədir:
1. Lionel Messi (Argentina) – 8 dəfə: 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021, 2023.
2. Kriştiano Ronaldo (Portuqaliya) – 5 dəfə: 2008, 2013, 2014, 2016, 2017.
3–5. Yohan Kroyff (Niderland) – 3 dəfə: 1971, 1973, 1974.
3–5. Mişel Platini (Fransa) – 3 dəfə: 1983, 1984, 1985.
3–5. Marko van Basten (Niderland) – 3 dəfə: 1988, 1989, 1992.
6–10. Alfredo Di Stefano (İspaniya) – 2 dəfə: 1957, 1959.
6–10. Frans Bekkenbauer (Almaniya) – 2 dəfə: 1972, 1976.
6–10. Kevin Kiqan (İngiltərə) – 2 dəfə: 1978, 1979.
6–10. Karl-Haynts Rummenigge (Almaniya) – 2 dəfə: 1980, 1981.
6–10. Ronaldo (Braziliya) – 2 dəfə: 1997, 2002.
Beləliklə, yubiley mərasiminin əsas sualları Harri Keynin karyerasında ilk dəfə "Qızıl top" qazanıb-qazanmayacağı, Lamin Yamalın ən gənc laureatlardan birinə çevrilib-çevrilməyəcəyi və Lionel Messinin rekordunu yeniləyib-yeniləməyəcəyidir. Cavablar Bakı vaxtı ilə oktyabrın 27-nə keçən gecə bəlli olacaq.
